روش های تحقیق.

1-ResearchProcess-1 1-ResearchProcess-2

قبل از اینکه، روش شناسی خود را تعریف نمایید، دانستن دو نوع از روش شناسی حائز اهمیت است: روش شناسی کیفی و روش شناسی کمی. هر کدام از آنها مزیت و نقص خاص خود را دارند. معمولاً ترکیب کردن دو روش کیفی و کمی، برای انجام تحقیق مسلکی از اهمیت فراوانی برخوردار است.

در مورد قضیۀ ما، برنامۀ نظارت مردمی، یک نوع پروژۀ کلان و سرتاسر تحقیقی با متقاضیان عملی است، که از روش شناسی کیفی و کمی، با هم استفاده می کنند. طی 5 سال گذشته، ما در حال انجام تجربۀ حضوری در یک سیستم اجتماعی بی نظیر بوده ایم، جائیکه عاملین، ولایات، پروژه ها و حوزۀ نظارت در حال تغییر اند. هرچند، روش شناسی اصلی برنامۀ ما، بدون تغییر باقی می ماند.

بعد از مطالعه و تحقیقی مقدماتی همه جانبه، رویکرد بنیان گذاران برنامۀ نظارت مردمی ، 3 فرضیه را ارایه می نمایند:

1. اگر اهالی محل، مستقیماً در نظارت پروژه های زیربنایی ولسوالی شان سهم گیری نمایند، کیفیت کار پروژه های تمویل شدۀ بین المللی بهبود خواهد یافت.

2. اگر اهالی محل مستقیماً در نظارت پروژه های زیربنایی ولسوالی شان سهم گیری نمایند، ارتباط شهروندان و حکومت به لحاظ حسابدهی بهبود خواهد یافت.

3. اگر اهالی محل مستقیماً در نظارت پروژه های زیربنایی ولسوالی شان سهم گیری نمایند، اطلاعات نظارتی محل به تمویل کنندگان، وزارت خانه ها و دیگران کمک خواهند کرد، تا کیفیت اجرا، نظارت و فرآیندهای مناقصه، برای پروژه های زیربنایی در آینده بهبود پیدا کند.

«عاملین» :

عناصر، افراد، گروه ها، نهادها، ساختارهای اجتماعی و کشورهایی هستند، که درتعامل بوده و بخشی از سیستم اجتماعی می باشند.
«سیستم اجتماعی» :

روشی است، که عاملین در یک سیستم بایکدیگر در تعامل هستند. این سیستم توسط مجموعه ایی از قوانین، الگوهای تاریخی مشخص، تحولات تاریخی، الگوهای رفتاری و منابع دردسترس تشکیل می شوند.
«تجربۀ حضوری» :

مکتب عاطفی، هرات هما گپتا

مکتب عاطفی، هرات
هما گپتا

2-Qualitative&Quant

فرآیند تجربی برای امتحان فرضیه ایی است که بدون آگاهی از نتیجۀ فعالیت ها انجام می شود. برنامۀ نظارت مردمی، هنوز هم در مراحل آزمایشی خود بسر می برد. چراکه نمی دانیم، این برنامه چگونه پیش خواهد رفت و پیامدهای درازمدت آن چه خواهد بود.

این نوع اطلاعات بی طرفانه بوده و تفاسیر محدود داشته و حقیقت واحد دارند.

در برنامۀ نظارت مردمی، ما انوع مختلف اطلاعات را جمع آوری کردیم. بعد از آموزش ناظرین محلی و پیش از شروع نظارت، آنها باید به موارد زیر را انجام دهند:

سروی مقدماتی: کیفی

4-Survey

سروی چیست؟

سروی، یک ابزار تحقیقی کیفی است، که تعداد نفوس را مشخص می کند. میزان ویژگی ها و خصوصیات آن نفوس را تعیین و توصیف می کند. این سروی ها در ابتدا برای پیش بینی نیازهای نفوس و درک تغییرات دموگرافیک (وابسته به علم نفوس نگاری) بکار می روند.

سروی ها می توانند، رویدادها را ترسیم نمایند، اما توانایی تشریح آنها را ندارند. بهمین خاطر آنها یک ابزار آماری و نه تحلیلی هستند.

معمولاً از همۀ نفوس سروی نمی شود و ازنمونۀ بعنوان نماینده از کل نفوس، سروی صورت می گیرد. با استفاده از مدل های آماری، انتخاب نفوسی که می توانید، الگوها و مفاهیم نفوس کلان تر را در آن تعمیم دهید، امکان پذیر می شود.

هدف :
در برنامۀ نظارت مردمی، ما تصمیم به اضافه کردن سروی مقدماتی و نهایی در روش شناسی این برنامه گرفتیم، تا اطلاعاتی را بدست آوریم، که به ما در فهم موارد زیر کمک می کند:

1. درک میزان شفافیت و دسترسی جامعه به اطلاعات پروژه های زیربنایی.

2. درک میزان رضایت جامعه از انجام پروژه.

3. درک مفاهیم جامعه دربارۀ مسایل حسابدهی در پروژه های زیربنایی.

انتخاب یک نمونۀ خوب به عنوان الگو :

گاهی اوقات در یک جامعه، گروه های مشخصی وجود دارند، که مورد سروی قرار نمی گیرند. در افغانستان، غالباً زنان از جمله نفوس هستند که در سروی از آنها استفاده نمی شود. اگر 50 فیصد نفوس کشور را زنان تشکیل دهند، ممکن است در سروی فقط 40 فیصد سروی شوندگان زن باشند.

اگر این نمونه به شکل درست نشان دهندۀ نفوس نباشند، پس ممکن است آیا هنوزهم امکان تعمیم نتایج بدست آمده از نمونۀ ناقص وجود دارد؟
بلی، با تنظیم حجم گروه های زیرمجموعه در داخل نمونه.

6-Weighting-Sample

سروی در افغانستان: چند مورد قابل توجه
امنیت، شخص سروی کننده باید، در زمان مصاحبه و شرایط خاص بسیار متوجه باشد، بخصوص اگر سروی دربارۀ مسایل فساد و/یا امانت داری است، سؤالات باید به دقت مطرح شوند. بخاطر خصوصیت سؤالاتی که مطرح می شوند، سروی کنندگان مؤسسه دید بان شفافیت، گاهی اوقات در ولایاتی مانند فراه و کندهار به شکل فزیکی تهدید می شوند. بنابراین سروی کنندگان، باید آن ناحیه را ترک کرده و در ولسوالی های دیگری کار خود را پی گیری نمایند. بعضی اوقات، مقامات محلی بدون اطلاع از داشتن مجوز سروی کنندگان آنها را دستگیر کرده اند. بهمین خاطر، توصیه می شود که قبل از هر اقدامی مجوز حکومت را از کابل و یا مراکز در ولایات تهیه نمایید.
دسترسی محدود برای زنان، زنان باید در تناسب مساوی با مردان مورد سروی قرار بگیرند تا ارزش آماری نمونه گیری به شکل درست حفظ شود. در بعضی از ولایات، استفاده از سروی کنندگان زن برای مصاحبه از زنان دیگر بسیار کمک کننده است. در اختیار داشتن اطلاع نامه ایی از ریاست امور زنان در ولایت – در مواقعی که همۀ سروی کنندگان مرد هستند- کمک کننده است. همچنین جمع کردن زنان، در یک منطقه، بخاطر جلوگیری از خطرات امنیتی و بین راهی نیز امکان پذیر می باشد. برای دسترسی به زنان می توان با استفاده از تلفون بوسیلۀ مصاحبه کنندگان زن با آنها صحبت کرد. هرچند با رعایت احتیاط در چنین مواردی، بعضی از زنان فامیل ها ممکن است هنوز هم اجازۀ مصاحبه را نداشته باشند.

امکان ملاقات حضوری نبودن سرک و راه و برف ممکن است، امکان دسترسی به بعضی از مناطق مورد نظر برای سروی را محدود بسازد. در چنین شرایطی، مدیریت زمان برای اجتناب از بوجود آمدن تأخیر به دلیل محدودیت دسترسی به مناطق دورافتاده، بسیار ضروری می باشد. همچنین، دراختیارداشتن تعداد کافی پرسشنامه برای هرسروی شونده امر مهمی است، که باید متوجه آن بود. تخنیک هایی مانند PDA می تواند بعنوان راه حل خوبی مورد استفاده قرا بگیرد، البته اگر امکان چارج مجدد آنها وجود داشته باشد.
عدم توانایی و بی سوادی افراد در خواندن و نوشتن برای انجام سروی باعث بوجود آمدن مشکلاتی در افغانستان می شود. معمولاً باید خود شخص سروی شونده پرسشنامه را تکمیل کند، اما در افغانستان به دلیل اینکه اکثریت این افراد سواد خواندن و نوشتن را ندارند، عمدتاً سروی کنندگان مسؤلیت تکمیل پرسشنامه را به عهده می گیرند. دراین شرایط ، طرح سؤالات کاملاً ساده و قابل فهم بسیار مهم است. بعضی اوقات، مثلاً در مناطق دوره افتاده، جواب سؤالاتی مانند «معلومات خود از پروژه را چگونه کسب کردید؟» «از طریق انترنت»، کاملاً بی مورد است. در آن شرایط ، سروی کننده، باید به شکلی آموزش دیده باشد که جواب های غیرممکن، بی مورد و خلاف منطق را نپذیرد. سروی کننده، نباید به هیچ عنوان، در نحوۀ پاسخ دهی فرد سروی شونده اثرگذار باشد.
اطلاعات اولیه از نفوسی که به درستی تعیین نشده اند به این معنی که، ما داده های صحیحی از گروه های زیرمجموعه، اقلیت ها و نفوس نگاری منطقه ایی در افغانستان بدست نیاورده ایم. برای جلوگیری از بروز چنین مشکلی، دیدبان شفافیت از جدیدترین اطلاعات برای انجام سروی ها و مطالعات مهم در افغانستان بهره می گیرد و از این طریق نمونۀ خود را آزمایش می کند. دیدبان شفافیت، ازاین نمونه به عنوان یک اصل، برای انتخاب خود بهره می گیرد. این ایده باید اصولی و منطقی باشد، تا دارای یک انسجام مطالعاتی با نوعی از نمونۀ نفوس بوده و نهایتاً نتایج سروی های ما، همانند روش نفوس تکمیل گردد.
ناشناخته بدلیل خصوصیت های بسیاری از سروی ها، عدم افشای نام افراد سروی شونده بسیار مهم است. همچنین، ناشناخته ماندن نام سروی شوندگان کمک می کند تا شناخت نام افراد سروی شونده باعث این نشود، که ما در تحلیل اطلاعات ها احساس کنیم از مورد خاصی جانبداری شده است یا در موردی غرض ورزی شده است. جمع آوری اطلاعات نفوس نگاری دراینکه آیا سروی به شکل کاملاً صحیح انجام شده است یا خیر، به ما کمک می کند. وقتی که مردم می خواهند اطلاعات شخصی خود را برای ما بیان کنند، این اطلاعات به ما کمک می کند تا دریابیم چرا با نسبت های نفوسی به روش مشخص رفتار می شود. هرچند، شخص سروی کننده نباید به هیچ عنوان مردم را در بازگوکردن اطلاعات شخصی شان مجبور بسازد.

9-Stratified-Sample

تعیین اندازۀ صحیح نمونه

هرچه اندازۀ نمونه بزرگ تر باشد، دامنۀ خطا کوچکتراست. ما باید درانتخاب نمونۀ خود بسیار به دقت عمل کنیم تا از دامنۀ خطاهای کلان و غیرقابل قبول بپرهیزیم. اگر گروه های تعیین شده شامل طبقات مختلف باشند، پس ما باید برای نمایش همۀ طبقات اندازۀ نمونۀ خود را وسیع تر بسازیم. به عنوان مثال : اگر می خواهیم درمیان افراد مختلف که آموزش های لازم را دیده اند (لااقل 15آموزش) تحقیقی انجام دهیم، باید سروی شوندگان خود را از همان 15 گروه انتخاب نماییم که از نمونۀ طبقاتی استفاده می کنند.

14-Sampling-Error

برای سروی ملی که 50 میلیون نفر در یک روز را تحت پوشش قرار می دهد، نمونه می تواند 500 تا 1000 نفر را شامل شود. البته، در صورتیکه نمونۀ الگو باشد. هرچند، برای سروی با تعداد نفوس کمتر مانند یک صنف درسی، 38 نفر با متغیرهای فراوان، نمونه باید حداقل 20/25 نفر بعنوان الگو را شامل شود. برای نمونۀ تصادفی، نمونه گیری خطا وابسته به اندازۀ آن می باشد، هراندازه بزرگتر باشد، نتایج آن نیز دقیق تر خواهد بود.

اما از این معادله، می توان دریافت که دوبله شدن اندازه نفوس نمونه باعث نیم شدن دامنۀ خطا نمی شود. از این رو، حتی اگرتعداد نفوس 100 باشد، به بیشتر از 500-1000 فرد به طور نمونۀ الگو نیازی نداریم.

15-Data-Sources

نوت : همیشه نام منبع اطلاعات را در گزارش خود ذکر نمایید، تا خواننده از محدودیت های احتمالی موجود در تحقیق باخبر باشد. این همان وضعیتی است، که بخصوص از تخنیک های حجمی برای جبران بخش های معین نفوس در نمونه استفاده می شود.

 


همراه دوستان خود به اشتراک بگذاريد: