نظارت و ارزیابی برنامۀ نظارت مردمی.

اکنون باید برنامۀ نظارت مردمی را بهتر درک کنید. ممکن است، گیج کننده به نظر برسد. اما نوع دیگری از نظارت وجود دارد که، کاملاً با نوع اول تفاوت دارد. بلی، نظارت از ناظرین هم وجود دارد و نوعی نظارت و ارزیابی یا M & E » مافوق نظارت» گفته می شود.

1-How-are-we-doing

نظارت و ارزیابی چیست؟

نظارت و ارزیابی، یعنی جمع آوری، تحلیل و استفاده از داده ها برای ارزیابی ثمربخش برنامه ها. نظارت و ارزیابی مکمل یکدیگرند، اما وظایف متفاوت از هم دارند.
نظارت چیست؟

نظارت یعنی جمع آوری اطلاعات مرتبط ازپیشرفت پروژه ها، بر مبنای فعالیت های پیوسته و سلسله وار. برای ارزیابی پیشرفت اهداف کاری، ما از معرف های مشخص، در مرحلۀ طراحی برنامه، پروژه استفاده می کنیم. این معرف ها کیفی و کمی هستند. ارزیابی معرف های کیفی، ساده تراست. به طور مثال : وقتی که برنامۀ نظارت مردمی شروع به فعالیت نمود، قرار شد، 850 پروژه طی 5 سال نظارت شوند، 500 نفر از مقامات رسمی آموزش داده شوند و ارزیابی اینکه، آیا این اهداف بدست آمدنیست یا نه، کار آسانی است.
ارزیابی چیست؟

ارزیابی : سنجش هدفمند برنامه است، تا ثمربخش بودن، برنامه، اثرات و تداوم مداخله های پروژه، براساس اهداف موجود درآن را مشخص نماید. اساساً، نظارت یعنی بازدید مکرر از پروژه، در حالیکه عمل ارزیابی، کمترپیوسته، مکرر و دوره ایی است. دو نوع ارزیابی وجود دارند:
ارزیابی در حین پروژه: نوعی از ارزیابی است که قبل از ختم و در حین پروژه انجام می شود. این نوع ارزیابی برای اصلاح و بهتر شدن کیفیت پروژه بکار می رود، که شامل اصلاح و تغییر روش شناسی یا اهداف می باشد.
ارزیابی پس از ختم پروژه: درختم پروژه از آن استفاده می شود وخلاصۀ تمام دستاوردهای پروژه را فراهم می کند. همچنین، به آن ارزیابی پس از ختم پروژه یا نتیجۀ ارزیابی نیز گفته می شود.

چرا به ارزیابی و نظارت نیاز داریم؟

ارزیابی و نظارت کمک می کند، تا برنامه را براساس اهداف مشخص موجود در آن مورد سنجش قرار دهیم و معنی آن اطلاع رسانی به مدیران و افراد اصلی ذیدخل پروژه از میزان پیشرفت پروژه است همچنین، آنچه که در ابتدای کار برنامه ریزی شده بود، ارزیابی و نظارت، تمویل کنندگان، افراد ذیدخل و همکاران نشان می دهد که شفافیت و حسابدهی تا چه اندازه در بحث بودجۀ پروژه ها رعایت شده است. همچنین، به ما حسابدهی و شفافیت را آموزش می دهد. به علاوه استراتیژی های موفق در اجرای پروژه ها و برنامه ها در کشور ها و بسترهای دیگر را نشان می دهد. همچنین، در تأیید و بهبود کیفیت و مدیریت برنامه نیز مؤثر می باشد. ارزیابی و نظارت شامل اصلاح استراتیژی های ناموفق نیز می شود و به منظور سنجش تأثیرات و فوائد مداخله های برنامه و پروژه مورد استفاده قرار می گیرد. علاوه بر این ها، به مدیریت ارشد در تصمیم گیری سر وقت در ارتباط با برنامه کمک می کند.
چرا ارزیابی و نظارت برای برنامۀ نظارت مردمی اهمیت دارد؟

اهمیت ارزیابی و نظارت در برنامۀ نظارت مردمی به این دلیل است که، نشان دهد، آیا فعالیت های آن مطابق با ظوابط و معیارها انجام می شود و اینکه، آیا کار پروژه مطابق با نظرات و خواسته های تمویل کننده به پیش می رود یا نه. اهمیت دیگرآن، نشان دادن این مطلب است، که آیا پروژه ها مطابق با رهنمودها نظارت می شوند واینکه آیا مستند سازی مورد نیاز برای برنامۀ نظارت مردمی به صورت کامل انجام شده است (مثلاً چند مرتبه ازپروژه نظارت شده است، مشکلات پروژه مشخص و پیگیری شده است و گزارش های تکمیلی). مورد آخر دربارۀ اهمیت ارزیابی، این است، که به سادگی می توان دریافت، آیا از پروژه نظارت شده است یا خیر(بررسی گزارش ها، ویدیوها و غیره) و اینکه تأثیرات اضافه شده دربرنامۀ نظارت مردمی در پروژه را می توان مشاهده کرد. همچنین، این امکان را به ما می دهد، تا خودمان را مورد ارزیابی و سنجش قرار دهیم؛ ارزیابی و نظارت راهی برای نظارت ناظرین نیز می باشد.
موارد مهم در زمان انجام ارزیابی و نظارت :

هر مورد ارزیابی و نظارت، فقط مخصوص به برنامه یا پروژۀ خاص می باشد و با موارد دیگر آن تفاوت دارد. دیدبان شفافیت، واحد ارزیابی و نظارت مستقل داخلی خود را دارد. اما غالباً، مؤسسات متخصصین این رشته را برای ارزیابی و نظارت از پروژه ها و برنامه های خود استخدام می کنند. ارزیابی و نظارت هرگز نباید توسط تطبیق کنندگان پروژه انجام شود. اکنون تصور کنید، اگر تطبیق کنندۀ پروژه بخواهد، تا کارش را در آسوده ترین شرایط ممکن انجام دهد، بنابراین شرکت تطبیق کننده مشکلات و موانع موجود در برنامه را به شکل جدی بازگو نخواهد کرد.

یکی از روش ها برای ارزیابی و نظارت، بررسی نقطه ایی می باشد، جائیکه اطلاعات همراه با جزئیات یک نمونه (از همۀ پروژه ها) جمع آوری می شود. به طور مثال :

بخش ارزیابی و نظارت دیدبان شفافیت افغانستان، غالباً از ولایت هرات برای ارزیابی برنامۀ نظارت مردمی بازدید می کند:
واحد ارزیابی و نظارت به شکل تصادفی تعدادی از پروژه های نظارت شده از طریق برنامۀ نظارت مردمی را انتخاب می کند. بعد تمامی جنبه های آن پروژه ها را مورد بررسی قرار می دهد (مانند اینکه چند ناظر محلی استخدام شده اند، آیا به شکل منظم از پروژه ها نظارت کرده اند، مستند سازی پروژه های نظارت شده کامل بوده است و غیره). دربازگشت به دفترکابل، واحد ارزیابی و نظارت، نیاز به تهیۀ گزارش ارزشیابی، مأموریتی ساحوی یا گزارش نظارتی، بسته به آنچه مورد نیاز است، خواهد بود. این چنین گزارشی، برای مدیریت ارشد گزارش داده می شود، که آنها بررسی موشکافانه ایی، بر روی آن انجام دهند، تا مشکلات موجود را یافته و اصلاحیات لازم را اعمال نمایند.

روش های دیگر، شامل استفاده از چک لستی است، که راه آسانی برای رسیدن به بازبینی و رسیدگی امور می باشد، به طور مثال : ناظرین از چک لست کنترول کیفیت برای تعیین مسایل کیفیتی در یک پروژه استفاده می کنند. روش دیگرمشاهدۀ مستقیمی است که به معنی بازبینی موشکافانه و تهیۀ یادداشت از این موارد می باشد: نحوۀ کارافراد در یک برنامه، نظارت از نحوۀ برگزاری دوره های آموزشی، چگونگی بازدید ساحوی و اینکه چگونه فایل سازی سیستم های تنظیم شده، اطلاعات بسیاری را برای ارزیابی برنامه فراهم می سازد.

برای کسب اطلاعات بیشترمراجعه کنید به : WWW.civicus.org

 


همراه دوستان خود به اشتراک بگذاريد: